جوشکاری لیزری آلومینیوم از آن جهت مهم است زیرا آلومینیوم در همه‌جا حضور دارد؛ سبک‌وزن است، در برابر خوردگی مقاوم است و در صنایعی از هوافضا گرفته تا خودروسازی نقشی حیاتی ایفا می‌کند. تطبیق‌پذیری بالا، آن را به ماده‌ای محبوب تبدیل کرده است، اما چالش اصلی مسئله جوشکاری آن است.

رسانایی حرارتی بالا و نقطه ذوب پایین آلومینیوم باعث شده است که اتصال آن با روش‌های سنتی جوشکاری بسیار دشوار باشد. بدون رویکرد صحیح، با خطر جوش‌های بی‌کیفیت و تغییر شکل مواد مواجه خواهید شد. اینجاست که دستگاه جوش لیزری وارد عمل می‌شود.

در این راهنما، به بررسی این موضوع خواهیم پرداخت که چرا جوشکاری لیزری بهترین راه حل برای آلومینیوم است؛ همچنین مراحل گام‌به‌گام، تجهیزات ضروری، اقدامات احتیاطی ایمنی و نکاتی برای دستیابی به جوش‌های بی‌نقص در هر بار انجام کار را بررسی می‌کنیم. چه در جوشکاری تازه‌کار باشید و چه در حال تقویت مهارت‌های خود، درک نحوه جوشکاری لیزری آلومینیوم، دنیایی از امکانات را به روی شما باز خواهد کرد.

چرا جوشکاری لیزری آلومینیوم بهتر است؟

آلومینیوم ماده‌ای فوق‌العاده است، اما جوشکاری آن مجموعه‌ای از چالش‌های منحصر‌به‌فرد را به همراه دارد. برای درک اینکه چرا جوشکاری لیزری آلومینیوم راه حلی ایده‌آل است، ابتدا باید به ویژگی‌هایی از آلومینیوم نگاه کرد که کار با آن را در روش‌های سنتی دشوار می‌کند.

وقتی به آلومینیوم گرما می‌دهید، این گرما به سرعت در سراسر ماده پخش می‌شود و تمرکز روی نقطه جوش را دشوار می‌کند. این موضوع اغلب منجر به اعوجاج و تغییر شکل نواحی اطراف شده و سلامت جوش را به خطر می‌اندازد.

چالش دیگر، نقطه ذوب پایین آلومینیوم است. در حالی که این موضوع در ابتدا یک مزیت به نظر می‌رسد، اما به این معنی است که گرمای بیش از حد می‌تواند باعث ذوب سریع یا بیش از حد ماده شود و به طور بالقوه سوراخ یا سوختگی ایجاد کند.

حفظ تعادل ظریف گرما برای جلوگیری از جوش بیش از حد و اطمینان از یک اتصال قوی و تمیز، حیاتی است. روش‌های سنتی جوشکاری مانند TIG یا MIG برای غلبه بر این مشکلات با دشواری روبرو هستند. آن‌ها به کنترل قابل توجهی بر گرمای ورودی و مهارت بالای اپراتور نیاز دارند و اغلب منجر به زمان پردازش طولانی‌تر می‌شوند.

با وجود این تلاش‌ها، کیفیت جوش ممکن است همچنان به دلیل دشواری‌های ذاتی جوشکاری آلومینیوم آسیب ببیند. اینجاست که جوشکاری لیزری می‌درخشد. جوشکاری لیزری از یک پرتو نور بسیار متمرکز برای انتقال مقادیر دقیق گرما به یک ناحیه بسیار کوچک استفاده می‌کند.

مزایای جوشکاری لیزری آلومینیوم

به دلیل ماهیت متمرکز لیزر، منطقه متاثر از حرارت (HAZ) به حداقل می‌رسد و به ماده اجازه می‌دهد خارج از محدوده جوش، نسبتاً تحت تأثیر گرما قرار نگیرد. این یعنی خطر بسیار کمتری برای اعوجاج یا آسیب به نواحی اطراف وجود دارد.

علاوه بر این، سرعت و دقت پرتو لیزر اجازه می‌دهد تا آلومینیوم را دقیقاً در همان نقطه‌ای که نیاز است، به سرعت ذوب کند. ورودی گرمای کنترل‌شده تضمین می‌کند که آلومینیوم در دمای ایده‌آل جوش داده شود، از گرم شدن بیش از حد ماده جلوگیری کرده و یک اتصال تمیز و قوی با حداقل نیاز به پس‌پردازش ایجاد می‌کند.

جوشکاری لیزری آلومینیوم همچنین تکرارپذیری عالی را امکان‌پذیر می‌کند، به این معنی که هر جوش می‌تواند با همان سطح دقت انجام شود و هر بار نتایج با کیفیت بالا تضمین شود. این امر به ویژه در صنایعی که ثبات در آن کلیدی است، مانند هوافضا و تولید خودرو، اهمیت دارد.

با حذف چالش‌های مدیریت گرما و اعوجاج، جوشکاری لیزری آلومینیوم زمان تولید سریع‌تر، کیفیت جوش بهبود یافته و حداقل ضایعات مواد را به ارمغان می‌آورد؛ که آن را به انتخابی ایده‌آل برای جوشکاری آلومینیوم در محیط‌های با تقاضای بالا تبدیل می‌کند.

جوشکاری لیزری آلومینیوم

بررسی مراحل فرایند

۱. آماده‌سازی

برای یک جوش با کیفیت، آماده‌سازی قطعات آلومینیومی الزامی است. آن‌ها باید مراحل استاندارد تمیزکاری را طی کنند. آلومینیوم در مقایسه با سایر فلزات، فلز نرمی است؛ بنابراین نمی‌توان با سنگ‌فرزهای زبر و مواد شیمیایی خشن روی آن کار کرد.

ناحیه هدف (ناحیه جوشکاری) باید به درستی ماشین‌کاری و تراز شود. اگر قطعات به درستی برش نخورده باشند، کیفیت جوش تحت تأثیر قرار می‌گیرد. اطمینان حاصل کنید که سطح صاف و تمیز است.

لایه اکسید روی آلومینیوم باید تمیز شود. ذوب کردن آن به دلیل نقطه ذوب بالاتر دشوار است. بنابراین، می‌تواند با حوضچه مذاب مخلوط شده و باعث ایجاد ناخالصی و تخلخل شود. این لایه را می‌توان با سنباده‌زنی پاک کرد.

برای تمیزکاری، از حلال‌های تمیزکننده استفاده می‌شود. این حلال می‌تواند استون، شوینده ملایم، سرکه یا هر محلول قلیایی باشد. حلال‌های آلی ترجیح داده می‌شوند و شما باید بر اساس وضعیت قطعات آلومینیومی، یک یا چند مورد را انتخاب کنید.

حتماً از یک پارچه تمیز بدون پرز یا حوله کاغذی برای پاک کردن حلال و خشک کردن قطعات استفاده کنید. همچنین می‌توانید از یک برس سیمی فولادی ضدزنگ تمیز برای حذف آلودگی‌ها از سطح استفاده کنید. پس از صاف و تمیز کردن سطح ماده، به یک فیکسچر (نگهدارنده) مناسب نیاز است. هر دو قطعه باید به درستی نگه داشته و تراز شوند تا یک اتصال بدون درز تضمین شود. برای فیکس کردن، می‌توانید از گیره‌ها یا فیکسچرهای سفارشی برای قطعات کار استفاده کنید.

۲. جوشکاری

قبل از شروع جوشکاری، باید نوع مناسب دستگاه جوش لیزری، حالت عملیات، نوع اتصال و سایر متغیرها را انتخاب کنید.

انواع لیزرهای رایج برای جوشکاری آلومینیوم عبارتند از: دستگاه 4 کاره جوش لیزری، برش و تمیزکاری و دستگاه لیزر فایبر جوش صنعتی فلزات. بسته به آلیاژ آلومینیوم، ضخامت مواد، کاربرد و سایر عوامل، می‌توانید دستگاه مناسب خود را انتخاب کنید. اطلاعات بیشتر در خصوص این دستگاه‌ها در لینک زیر موجود است:

همه این لیزرها قادر به جوشکاری آلومینیوم هستند، اما ویژگی‌های متفاوتی مانند فرکانس، سرعت و قدرت دارند. ثانیاً، آن‌ها هزینه‌های اولیه متفاوتی دارند و کاربران باید بر اساس بودجه خود انتخاب کنند.

پس از انتخاب لیزر مناسب، حالت عملیات انتخاب می‌شود. جوشکاری لیزری آلومینیوم را می‌توان با استفاده از لیزر پالسی یا لیزر با موج مداوم (CW) انجام داد.

  • حالت پالسی: پرتوهای لیزر را به صورت انفجاری ارسال می‌کند. لیزر در فرکانس بسیار بالایی کار می‌کند، اما انتقال حرارت کمتر از عملیات مداوم است. گرما را می‌توان به دقت کنترل کرد، به همین دلیل گزینه‌ای عالی برای جوشکاری لیزری آلومینیوم است.
  • موج مداوم (Continuous Wave): اگر نفوذ عمیق مورد نیاز باشد، لیزر موج مداوم ترجیح داده می‌شود. این لیزر می‌تواند جوشکاری سوراخ‌کلیدی (Keyhole) انجام دهد و اتصال قوی‌تری بین قطعات ایجاد کند. با این حال، انرژی‌بر است و می‌تواند فشار حرارتی به ناحیه اطراف وارد کند؛ بنابراین برای قطعات ضخیم‌تر مناسب است.

لیزر در ناحیه جوشکاری قرار می‌گیرد. متغیرهای آن مانند سرعت، قدرت و اندازه نقطه (spot size) تنظیم می‌شوند. وقتی پرتو روی سطح آلومینیوم می‌افتد، به سرعت ناحیه را گرم کرده و دمای آن را به نقطه ذوب می‌رساند. حوضچه جوش ایجاد می‌شود و با حرکت لیزر به جلو، منجمد شده و هر دو قطعه را به هم متصل می‌کند.

۳. پس‌پردازش (Post Preparation)

پس‌پردازش در جوشکاری لیزری آلومینیوم حداقلی است اما همچنان مورد نیاز است. کیفیت جوش به مهارت جوشکار نیز بستگی دارد. با توجه به کیفیت جوش، پس‌پردازش انجام می‌شود. هنگامی که فلز خنک شد، از نظر نقص‌هایی مانند سوراخ و ترک بازرسی می‌شود. ممکن است برای افزایش کیفیت جوش، نیاز به انجام مقداری سنگ‌زنی یا پولیش داشته باشید.

تجهیزات مورد نیاز برای جوشکاری لیزری آلومینیوم

جوشکاری لیزری آلومینیوم به تجهیزات تخصصی نیاز دارد تا نتایج دقیق و باکیفیت تضمین شود. در ادامه اجزای کلیدی مورد نیاز به همراه جزئیات نحوه عملکرد آن‌ها را می‌بینید.

جوشکاری لیزری آلومینیوم

سورس لیزر

حیاتی‌ترین بخش تجهیزات، منبع لیزر است. منبع یا سورس لیزر پرتویی تولید می‌کند که به سمت قطعات کار آلومینیومی هدایت می‌شود و به اپراتور اجازه می‌دهد متغیرهای کلیدی مانند سرعت، قدرت، اندازه نقطه و فرکانس را کنترل کند.

  • لیزرهای فایبر: محبوب‌ترین و کارآمدترین گزینه برای جوشکاری آلومینیوم هستند. این لیزرها که به دقت، سرعت و قابلیت اطمینان بالا معروف‌اند، کیفیت جوش عالی را ارائه می‌دهند. آن‌ها قادر به ایجاد جوش‌های باریک با حداقل منطقه متاثر از حرارت (HAZ) هستند که آن‌ها را برای ورق‌های نازک آلومینیوم ایده‌آل می‌کند. با این حال، قیمت بالایی دارند.
  • لیزرهای دیود: مقرون‌به‌صرفه‌تر و جمع‌وجورتر از لیزرهای فایبر هستند و گزینه‌ای عالی برای کارگاه‌های کوچک‌تر محسوب می‌شوند. جذب انرژی لیزرهای دیود بهتر از سایر انواع است که تلفات بازتابی را به حداقل می‌رساند، اما قدرت کمتری دارند.
  • لیزرهای CO2: گزینه‌ای همه‌کاره هستند اما هنگام جوشکاری آلومینیوم با مسائل بازتابی مواجه می‌شوند، زیرا آلومینیوم تمایل دارد مقدار زیادی از پرتو را بازتاب دهد.
  • لیزرهای Nd:YAG: برای قابلیت نفوذ عمیق شناخته شده‌اند و اغلب برای قطعات ضخیم‌تر آلومینیوم استفاده می‌شوند، اما آن‌ها نیز با چالش بازتابش مواجه هستند.

فیکسچر (Fixture)

برای اطمینان از دقت، قطعات آلومینیومی باید در طول فرآیند جوشکاری به درستی نگه داشته و تراز شوند. یک فیکسچر یا گیره برای ثابت کردن قطعات در موقعیت صحیح استفاده می‌شود تا از هرگونه حرکتی که می‌تواند کیفیت جوش را تحت تأثیر قرار دهد، جلوگیری شود.

گاز محافظ (Shielding Gas)

از آنجایی که آلومینیوم در دماهای بالا بسیار واکنش‌پذیر است، گاز محافظ از قرار گرفتن حوضچه جوش در معرض آلودگی‌های جوی جلوگیری می‌کند. گازهای بی‌اثر مانند آرگون و هلیوم رایج‌ترین گزینه‌ها هستند. آرگون به دلیل محافظت عالی در برابر اکسیداسیون و مقرون‌به‌صرفه بودن به طور گسترده استفاده می‌شود.

ابزارهای تمیزکاری

قبل از شروع، تمیز کردن سطح ماده ضروری است.

  • سنباده‌های برقی و برس‌های سیمی: برای حذف مکانیکی آلودگی‌ها و لایه اکسید.
  • حلال‌های تمیزکننده: مانند استون برای پاک کردن باقی‌مانده چربی‌ها.

ملاحظات ایمنی

هنگام کار با لیزر، به ویژه در مورد جوشکاری لیزری آلومینیوم، ایمنی باید همیشه در اولویت باشد.

  • ایمنی پرتو لیزر: پرتو لیزر برای چشم غیرمسلح نامرئی است اما می‌تواند باعث آسیب دائمی یا نابینایی شود. استفاده از عینک‌های محافظ مخصوص طول موج لیزر الزامی است.
  • خطرات آتش‌سوزی: دمای بالای جوشکاری می‌تواند مواد نزدیک مانند چوب یا پلاستیک را مشتعل کند. اطمینان حاصل کنید که مواد اشتعال‌زا در محیط نیستند و کپسول آتش‌نشانی (معمولاً کلاس D برای آتش‌سوزی فلزات) در دسترس است.
  • مدیریت دود (Fume Management): جوشکاری لیزری آلومینیوم به دلیل دمای بالا، دودهای سمی تولید می‌کند. استنشاق دود اکسید آلومینیوم می‌تواند به مرور زمان باعث مشکلات تنفسی شود، بنابراین تهویه مناسب ضروری است.
  • ایمنی شیمیایی: حلال‌های تمیزکننده مانند استون باید به درستی ذخیره شوند و هنگام کار با آن‌ها از دستکش و محافظ چشم استفاده شود.

جوشکاری لیزری آلومینیوم

کاربردهای صنعتی جوشکاری لیزری آلومینیوم

  • هوافضا: در بدنه هواپیما، مخازن سوخت و اجزای فضاپیما.
  • خودروسازی: به ویژه در ساخت خودروهای الکتریکی (EV) برای مونتاژ محفظه آلومینیومی باتری‌ها.
  • ساخت‌وساز: در قاب پنجره‌ها، درب‌ها و سیستم‌های سقف.
  • الکترونیک: برای اتصال بدنه لپ‌تاپ‌ها، گوشی‌های هوشمند و هیت‌سینک‌ها.
  • هنر و صنایع خلاق: ایجاد مجسمه‌های پیچیده و جواهرات آلومینیومی با جزئیات دقیق.
  • اتوماسیون و رباتیک: ادغام با بازوهای رباتیک و هوش مصنوعی برای بهینه‌سازی فرآیند جوشکاری در زمان واقعی.

نتیجه‌گیری

اگر با آلومینیوم کار می‌کنید و روش‌های رایج جوشکاری این نوع فلز پاسخگوی نیاز شما نیست، جوشکاری لیزری آلومینیوم یک راه حل ساده‌، کاربردی و مدرن برای کار با فلزات است که بسیاری از چالش‌های جوشکاری به شیوۀ سنتی را برطرف می‌کند. شرکت لیزر دات کام به‌عنوان یکی از بزرگترین عرضه‌کنندگان دستگاه‌های لیزر حکاکی، برش و جوش همراه شماست تا تجهیزات پیشرفته صنعتی در حوزۀ اپتیک و لیزر را به شما ارائه دهد. جهت کسب اطلاعات بیشتر و دریافت مشاوره تخصصی با کارشناسان ما در تماس باشید!